Өзбекстан жана Тажикстан жарандарынан айырмаланып, Кыргызстан жарандарына Россияда курьер болуп иштөө үчүн патент тариздөөнүн кереги жок. Кыргызстан — Евразия экономикалык бирлигинин (ЕАЭБ) мүчөсү, бул такыр башка, алда канча жөнөкөй укуктук абалды түзөт. Бул баракчада мунун иш жүзүндө эмнени билдирерин жана текшерүүдө суроо жаралса эмне кылуу керектигин карайбыз.
Маалымат таанышуу үчүн гана берилет жана юридикалык кеңеш болуп саналбайт. Иш жүзүндө мыйзам жазылгандан башкачараак колдонулушу мүмкүн — толугураак төмөндө.
Кыргызстан 2015-жылдан бери Евразия экономикалык бирлигине кирет. 29.05.2014-жылдагы ЕАЭБ жөнүндө келишимдин 97-беренесине ылайык, бирликке мүчө өлкөлөрдүн жарандары (Кыргызстан, Казакстан, Беларусь, Армения) Россияда патентсиз жана өзүнчө иштөөгө уруксатсыз, РФ жарандары менен бирдей укукта иштөөгө укуктуу. Жумушка орношуу Россиянын жараны үчүн болгондой эле, кадимки эмгек келишими менен таризделет.
Россияга кирген күндөн тартып алгачкы 30 күндө миграциялык каттоодон өтүү милдеттүү эмес. 30 күн өткөндөн кийин каттоо милдеттүү болуп калат — муну кабыл алуучу тарап (жумуш берүүчү, турак-жайдын ээси же хостел) ИИМ аркылуу жасайт.
Россиянын бир катар региондорунда — Санкт-Петербургда, Ханты-Мансы автономдуу округунда (Югра), Приморье крайында, Краснодар крайында, Ростов облусунда — чет элдиктерге курьер болуп иштөөгө тыюу салынган. Мындай кабарлар КМШнын бардык өлкөлөрүнөн келген мигранттарды чоо-жайын түшүнбөй туруп эле коркутат. Бирок бул жерде бир маанилүү жагдай бар.
Бул тыюулардын укуктук негизи — «Россия Федерациясындагы чет өлкөлүк жарандардын укуктук абалы жөнүндө» 115-ФЗдин 18.1-беренеси. Бул берене региондорго патент менен иштегендер үчүн гана иш түрлөрүн чектөө укугун берет. Патент тутуму ЕАЭБге кирбеген «визасыз» өлкөлөрдүн жарандарына (Өзбекстан, Тажикстан жана башкалар) тиешелүү — жана региондук тыюулар так ошолорго багытталган.
Региондук жарлыктардын өздөрүнүн тексттери (мисалы, Санкт-Петербург губернаторунун № 89-пг Жарлыгы) түздөн-түз патент боюнча иштөөнү гана чектейт. ЕАЭБ жарандарында патент жок жана болушу да мүмкүн эмес — андай жарлыктардын күчү аларга жайылбайт. Демек, Кыргызстандын жараны Россиянын каалаган регионунда, анын ичинде жогорудагы беш региондо да, мыйзамдуу түрдө курьер болуп иштей алат.
Бирок мыйзамда жазылган менен иш жүзүндөгү абалдын ортосунда айырма бар. ЕАЭБ жеңилдиги тууралуу полиция кызматкерлеринин баары эле биле бербейт — 2023-жылы Москвада «Выхино» метро бекетинин жанында болгон окуя документтештирилген (RFE/RL): мыйзамдуу эмгек келишими бар Кыргызстан жаранын, эч кандай негиз болбосо да, баары бир кармап, депорттоого аракет кылышкан.
Эмгек келишиминин түп нускасын же көчүрмөсүн жана паспортту дайыма өзүңүз менен алып жүрүңүз. Келишим — патентсиз иштөөгө мыйзамдуу негиз бар экенинин түз далили. Текшерүүдө түшүнбөстүк чыкса, токтоо түрдө эмгек келишимиңизди көрсөтүп, ЕАЭБ өлкөсүнүн жараны экениңизди айтыңыз.
ЕАЭБ жарандары менен эмгек келишимин түзгөндө, жумуш берүүчү 3 жумуш күнүнүн ичинде ИИМге кабарлоого милдеттүү. Бул жумуш берүүчүнүн милдети, мигранттыкы эмес — ал сиздин иштөө укугуңузга эч кандай таасир этпейт жана сизден кандайдыр бир кошумча аракеттерди талап кылбайт. Эгер сервис же компания келишимди тариздөөнү создуктуруп жатса, бул алардан жагдайды тактап сурай турган себеп, бирок өз иштөө укугуңузга шек кылуунун себеби эмес.
Жок. Кыргызстан — ЕАЭБдин мүчөсү, ошондуктан ЕАЭБ жарандары үчүн патент Россиянын каалаган регионунда таптакыр талап кылынбайт. Тариздөө — кадимки эмгек келишими менен.
Жок, андай эмес. Бул региондордогу тыюулар патент менен иштегендер үчүн белгиленген (115-ФЗдин 18.1-беренеси) жана ЕАЭБ өлкөлөрүнүн, анын ичинде Кыргызстандын жарандарына түздөн-түз тарабайт — бул региондук жарлыктардын өздөрүнүн тексттеринде так көрсөтүлгөн.
Алгачкы 30 күндө — жок, каттоо милдеттүү эмес. 30 күн өткөндөн кийин миграциялык каттоодон милдеттүү түрдө өтүү керек, муну адатта кабыл алуучу тарап жасайт.
Тынч эле эмгек келишимиңизди жана паспортуңузду көрсөтүңүз — алар ЕАЭБ жаранынын патентсиз иштөөгө болгон мыйзамдуу негизин тастыктайт. Текшерүү болуп калса даяр болуш үчүн смена учурунда документтерди дайыма жаныңызда алып жүрүңүз.
